een jaar

een jaar met dagen die zich spiegelen
in hun omkeerbaarheid


Woorden om de stap naar het nieuwe jaar te begeleiden. Onze wensen voor ieder die ons lief is (en misschien ook haten), voor alleen die graag langskomen bij kermisblauw. Tot in het jaar elf! (Het heeft iets magisch, dit jaar, je zou er bijna vleugeltjes van krijgen)

dichter

Een bontgekleurde buurtpoes kwam bij het raam zitten. Ze was de laatste dagen wat op zoek naar warmte, dachten we. We gaven wat eten want de dames missen nog altijd onze poezen Miro en Picasso die twee jaar geleden 'zomaar' verdwenen. Onze buurt is niet zo poesvriendelijk, vrezen we. En is poes vogellief? Nee. Gisteren sloop ze naar de merel die hier ook komt eten. Ik heb eens hard op het raam getikt, mijn vinger de lucht in gestoken en foei geroepen. De vogel was allang gevlogen en poes sloop op kousevoeten weg, richting buren.
Er komt vanalles dichter. Elf bijvoorbeeld. De laatste dagen van een kalenderjaar zijn er van omkijken en verwachten. Terug zien, doe ik niet graag. Vooruit zien, nog minder. Neem graag het moment. Nu is er wel de hoop die groeit dat ik turbulente maanden kan afsluiten. Mijn lichaam geeft aan dat ik minder moet rusten. Dat voelt goed. En verwachten doe ik ook, naar de tweeling van broerlief en vriendin. De glijdende tijd vul ik met steekjes en vormen. De één na ander.

zonder woorden

geduld

Deze dagen, zo naar het einde van het jaar toe, is onze brievenbus een goede vriend. Vaak geen omslagen met doorzichtige venstertjes. De wensen komen op een aangename manier het huis in.
De afgelopen dagen had de postman het laten afweten vanwege het weer. Florence ging de post halen en keek even alles na. 'Ja, mamma, er zit een specialleke bij voor u'. Ik was al meteen weg van de zigzagdraadjes, de feestelijke prenten. Label met Rome gestempeld. En binnenin? Een prachtige foto van Elianne! Voorlopig heb ik hem op de schoorsteenmantel geplaatst. In afwachting van het inkaderen. Dank je wel, Elianne. (En ik hoef niet te vertellen dat de hele verpakking in mijn archiefdoosje verdwijnt?)

vrede?

Het zal de afgelopen dagen tientallen keer gezongen zijn. Vrede op aarde voor alle mensen. Wenswoorden. Enkele vlieguren hier vandaan slaan kinderen en vrouwen op de vlucht voor geweld. De berichten uit Ivoorkust verontrusten ons. Ik zit hier en ook daar. Ook al schreeuw ik het lied. Wat kan veranderen?
Ik zoek de rust dichtbij. In wat water. In potloodlijnen. Haakwerk. En besef. Vrede is een bewerkelijk begrip.

wit plaatje

De kerst wordt wit ingekleurd. Staat bij iedereen altijd op het verlanglijstje. Omdat het een schoon plaatje is. Voor gezelligheid staat. Maar ik denk dat de sneeuw ondertussen, voor iedereen die dagelijks de baan op moet, ook een ergernis is.
Deze voormiddag gaan we nog even de drukte trotseren. Ik doe mijn eerste uitstap, sinds lang buitenshuis. Rapporten moeten opgehaald worden. En dan maken we plaats voor het familiegebeuren. In mijn kinderjaren gingen we de dag voor kerst bij mijn grootouders. We dronken warme chocolademelk en aten mastellen (ronde kaneelkoeken met een gaatje in het midden). Het was altijd gezellig. Sinds enkele jaren hebben we deze gewoonte weer boven de sneeuw gehaald. Als ik er aan denk stroomt de warmte al over me heen.

Hoe je kerst ook viert, ik wens allen de warmte toe waarnaar we verlangen. Sla het op in je hart. Laat het gloeien wanneer de koude om jou heen slaat.

De pinguin is gemaakt door Nora (7 jaar). Het was een zelfgemaakt geschenkje in juni, bij het afsluiten van het kinderatelierjaar. Hij kijkt me altijd aan als ik werk. Ik heb hem even in een voor hem vertrouwder omgeving geplaatst.

gezelschap

Het leven tussen de muren wordt doorbroken door dagelijks bezoek buitenshuis. Mijn merel. Als ik bij het raam kom, zie ik hem. Hij komt brood pikken. Schuilt dan onder de stoel. Kijkt schichtig om zich heen. Verdwijnt bij het minste geluid. Komt terug. Ik ga er vanuit dat het telkens dezelfde vogel is die daar zit. Vaste gasten moet je een beetje verwennen. Dus doe ik dat.
In de namiddag was metekind Tine er ook even. Ik had net de restvormen van de engeltjes van Jurianne Matter gevonden. Ze heeft er langs getekend. Ik heb geknipt. Zij versierde, want ze kan al heel goed bloemen en hartjes tekenen. Bolletjes zijn ook altijd mooi. En de engel moest lange haren hebben. Eén kreeg een kroon in geel. Dat hoort zo. De roze neus vind ik ook zo fantastisch! Ze heeft een hele grote kerstboom en die passen er wel nog in hoor mémé!

een ervaring

'De liefde voor het beeldhouwen zorgt ervoor dat de pijn beheersbaar wordt..'*


Ik werd ooit verliefd op een 'beeld'. Het was een winteravond en ik bezocht het atelier van Johan Tahon. Een donkere gang in een fabriekspand. De werkruimte was gehuld in duister. Voor het eerst zag ik zijn grotere witte beelden. Langs het belichtte wit klonken geluiden uit de film 'Drowning by numbers' (Peter Greenaway). Daar zag ik het. Ging er rond. Onder staan. 'Esso Vission' gaf me een gevoel van bescherming. Toekomst. Van onvoorwaardelijke aanwezigheid misschien. En ik verliet het atelier. Liet nacht na nacht mijn slaap en zag het visoen voor me opdoemen. Sindsdien heb ik het niet meer meegemaakt. Een beeld, tekening, werk uit kunstenaarshanden kan me ontzettend raken. Me alert houden. Maar dat gevoel was vergelijkbaar met de plotse ontmoeting van een man in de straat, in een concertzaal, op de trein...

Jaren later moest ik voor opzoekingswerk naar een gebouw van de Vlaamse Gemeenschap in Brussel. Ik moest me legitimeren, maar ik werd afgeleid. In een hoek van een groot en kil gebouw stond datzelfde visioen er verweesd bij. De baliedame liet ik begaan en ik ging weer onder mijn beeld staan. De verliefdheid was weg. Maar de liefde was gebleven.

En waarom brabbel ik dit allemaal toch? Omdat ik gisteren, sinds lang, nog aan het televisiescherm gekluisterd zat te kijken naar een documentaire over deze kunstenaar. De cameraploeg van Woestijnvis, onder leiding van Luc Lemaître, heeft Johan Tahon een jaar gevolgd. 'Een gebed in gips'. Ik hoop dat je het gezien hebt. Het was intiem. Universeel.
Ga anders, net als ik, naar hier. En geniet.


* zin verwijst naar woorden van Wim Van Mulders in 'Observatorium', een boek over Johan Tahon.


De foto's zijn genomen uit het boek: ' Johan Tahon te gast bij Constant Permeke'. Een uitgave van stichting Kunstboek, 2002.

witte steken

Als compensatie voor de vlokken wit die buiten maar blijven vallen en liggen, haak ik binnen witte steken.

kruimels

Een prikbord met ankerpunten van een dertienjarig meisje. Een tafel waar de kruimels van de chocolademoussetaart zijn weggeveegd. Een lepel met een sausje van rode vruchten en ahornsiroop is ondertussen schoongelikt.
Alice was vooraf wat ongerust over haar verjaardag. Ze vreesde dat het 'zomaar' voorbij zou gaan. Niets was minder waar. Het werd gezellig. Met de peter en zijn familie bij het vieruurtje. En tussendoor familie die mee aan tafel schoof. Een gsm overbeladen aan berichtjes. Ja, ze kon gaan slapen met een verjaardagsgevoel!

dertien

Feest! Alice wordt vandaag dertien. Ze straalde deze morgen. We gaan het vieren tussendoor. Begonnen met een feestelijk ontbijtje. En we blijven doorgaan...

engel

Deze week fris ik de leerstof van mijn prille jaren op. Franse woorden. Latijn. Wiskundige definities voor de omschrijving van een loodlijn. Zie de evolutie van mensaap tot mens weer voor ogen. Weet dat een revolutie snel en ingrijpend is.
De dames zitten in volle examentijd. Komen 's middags naar huis. Ik bemoedig. Luister. En troost. De pauzes vullen we aan met een koekje uit de supermarkt, met fruit of kommetje yoghurt.
's Morgens steek ik een kaarsje aan voor hen. Bij onze 'engel'. Uit traditie. Mijn grootmoeder deed dit voor mij. Mijn moeder op haar beurt. Zij deden het bij een ander beeld. Maar licht klaart op. Brengt rust. Onze engel houdt de hand boven het hoofd. Zo wil ik het doorgeven. Moederlijk beschermen?
De engeltjes van Jurianne Matter wachten nog op een kerstmisstekje. Ik denk dat ze dit jaar op de kamer van mijn studerend engeltjes zullen verblijven.

spel

Ik speel een spel met de schaduwen van de winterzon op een mooie maandagochtend.

geven

Ik besef zo goed de laatste dagen dat ik me pas een beetje mezelf voel als ik wat kan geven. Geven in kleine dingen, wel te verstaan. Dat geven daar kan veel van verwacht worden. En in volle pakjestijd hangt daar soms een te hoog prijskaartje aan. Daar hebben we het over, vaak. Met de dochters. Ik, vanuit mijn zetel. Zij, dichtbij. Of dansend door de kamer. Wat woorden zingend. Weer weg. Vanachter het scherm. Mam, iedereen heeft.... En dan weet ik spijtig genoeg welke electronica er door de kamer geslingerd wordt.
Wat was ik blij deze morgen dat ik al mijn zondagse courage bij elkaar kon sprokkelen en een confituurtaart heb gebakken. Komt weinig bij kijken als het deeg al uitgerold gekocht wordt en er een jampot open staat die daar wel bij smaakt. De dames vonden het vanzelfsprekend dat die taart er plots stond. Dat de geur hun studiekamer binnendrong.
En ik kon weer wat rondlopen. Hier en daar een hoekje op de schoorsteenmantel aanpassen. Het na een maand wat meer naar mij laten lijken. Ik heb wat van mezelf aan onze thuis gegeven. Ja, het voelt goed. Heel goed zelfs.

inspiré/pas inspiré

Henri Matisse.
'I am not inspired. Nevertheless my heart is with you' - letter to André Rouveyre, 13 december 1948.

mogelijkheden

Een mooie zonnige lucht. Sneeuw die maar op kleine plekjes meer te ontdekken valt. Eindeloos bladeren in tijdschriften en overal zin in krijgen.
Het begin van een week, met naar ik hoop, heel wat mogelijkheden.

luisteren

'Luister naar je lichaam'. Dit was het advies wat ik meekreeg naar huis. En ik luister. Voel het vooral.
De afgelopen dagen heb ik meer gerust. Weinig gezeten. Luisterde ik bang naar dit lichaam dat weinig wou. Gelukkig kon ik gisteren opnieuw genieten van een boek: 'Het museum van de onschuld' van Pamuk. En in al mijn onschuld kreeg ik weer zin in het één en het ander. We maakten deze morgen ook fruitsla. (Ik heb een hele dag door zin in citrusvruchten). En ik luister tussendoor naar het verjaardagsfeest van Klara. Naar het neuriën van de dames die van andere muziek houden. Luister naar de auto's die de sneeuw van de baan rijden. Naar het rommelen van de kachel.
Het sneeuwen belet me om buiten een frisse neus te nemen. Volgende week wellicht. Ik kijk ernaar uit.

witte dagen

Deze nacht is de omgeving opnieuw met wit bestoven. Hou wel van het knisperen onderen de schoenen. Maar ik blijf binnen. Ik bekijk de witte schoonheid vanachter het raam. Al van heel vroeg.
De meisjes trekken de rolluiken op. Doven de lichten als ze naar school gaan. En dan bekijk ik buiten met een ander oog. Zie de donker grijsblauwe lucht veranderen in egaal lichtgrijs.
Omdat de concentratie voor het echte lezen nog niet terug is bekijk ik plaatjes uit mijn huisbibliotheek. De fragiele mutsen bijvoorbeeld, die Holbein vijfhonderd jaar geleden tekende en in een Insel-Bücherei staan gebundeld. Ik lees ze met potloodlijnen.
Zoek verder, lijn na lijn, naar vorm tijdens het haken. Kijk wat naar de vogels buiten, wiebelend op de takken van de bomen. Volg de stuifsneeuw die dwarrelt. Geniet van deze rustige dagen waar steeds meer kan en weinig moet.