Onlangs kwam een gesprek met vrienden op objecten en herinneren. Ik vertelde over de lepel van Leopold Sommer. Vandaag had ik mijn notitieboek van vier jaar geleden in de hand en heb ik herlezen wat er staat.
Ik vraag me al jaren af hoe mensen kunnen overleven wanneer hen het wezenlijke wordt ontnomen. Wanneer het ochtend wordt en weer avond en men niet weet of er nog een morgen komt, of hoe die er zal uitzien.
Toen las ik 'Etudes van Troost: het bewogen leven van een Praagse pianiste'. Er kwamen antwoorden.
Een foto van Alice Herz-Sommer stond toen voor me, op mijn werktafel. Als ruggesteuntje.
Wat ik neerschreef om te bewaren. Augustus 1945. Op een ochtend krijgt Alice (tijdens het het pianospelen) onverwacht bezoek van een man. Ze herkende in hem de vader van een gezin met 8 kinderen die naast hen woonde in Theresienstadt. (Deze man was met zijn vier zonen gedeporteerd naar Auschwitz, op het perron aldaar heeft hij afscheid genomen - gedwongen - van zijn zonen. Hij heeft ze nooit meer gezien. Ook van zijn vrouw en vier dochters heeft hij niets meer vernomen na de bevrijding.)
Beide mannen (de man van Alice en deze bezoeker) waren in Dachau terechtgekomen. Hij had met Leopold - de man van Alice Herz-Sommer - brits aan brits gelegen en leden allen aan vlektyfus waaraan Leopold is gestorven.
Pagina 274.... "Uiteindelijk greep de bezoeker in de zak van zijn jas, trok er een in krantenpapier gerold pakje uit en hield het Alice voor. Een gedeukte blikken lepel. Leopolds lepel, die hij van Praag naar Theresienstadt, naar Auschwitz, naar Flossenbürg, naar Dachau meegenomen had."
Op de pagina ernaast staat een foto van de lepel met als bijschrift: "Alice en Stephan bewaarden Leopolds blikken lepel als een schat."
Geen opmerkingen:
Een reactie posten